Nie, 60 dni nie zawsze jest bezwzględnym maksimum. W relacji duży przedsiębiorca–MŚP termin zapłaty faktury nie może przekroczyć 60 dni. Między przedsiębiorcami o porównywalnej pozycji można wyraźnie uzgodnić dłuższy termin, jeśli nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Zwykły podmiot publiczny ma limit 30 dni, a publiczny podmiot leczniczy — 60 dni.
Czy 60 dni jest zawsze ustawowym maksimum?
Odpowiedź zależy od statusu dłużnika i wierzyciela. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych rozróżnia relację symetryczną, relację dużego przedsiębiorcy z MŚP oraz transakcję z podmiotem publicznym.
W relacji symetrycznej 60 dni jest zasadą, ale strony mogą uzgodnić więcej. W relacji asymetrycznej, w której dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały albo średni przedsiębiorca, 60 dni stanowi limit bezwzględny. Nie wystarczy więc sam podpis pod umową, aby skutecznie ustanowić 90 dni na płatność.
| Typ relacji | Dłużnik | Wierzyciel | Limit terminu | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|---|
| Symetryczna | Przedsiębiorca | Przedsiębiorca | 60 dni; dłużej tylko wyraźnie i bez rażącej nieuczciwości wobec wierzyciela | art. 7 ust. 2 |
| Asymetryczna | Duży przedsiębiorca | Mikro-, mały lub średni przedsiębiorca | 60 dni — limit bezwzględny | art. 7 ust. 2a |
| Z podmiotem publicznym | Podmiot publiczny niebędący podmiotem leczniczym | Przedsiębiorca | 30 dni | art. 8 ust. 2 |
| Z publicznym podmiotem leczniczym | Podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym | Przedsiębiorca | 60 dni | art. 8 ust. 2 |
| Naruszenie limitu | Dłużnik z jednej z powyższych kategorii | Wierzyciel | Stosuje się odpowiednio 60, 60, 30 albo 60 dni zamiast wadliwego terminu | art. 13 ust. 2 |
Terminy liczy się co do zasady od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru albo wykonanie usługi. Jeżeli nie można ustalić dnia doręczenia albo fakturę doręczono przed dostawą, termin liczy się od otrzymania towaru lub usługi.
Relacja symetryczna: czy można wpisać 90 dni?
Tak, ale tylko w określonych warunkach. Art. 7 ust. 2 ustawy pozwala przedsiębiorcom uzgodnić termin dłuższy niż 60 dni, gdy strony wyraźnie go ustalą, a jego długość nie jest rażąco nieuczciwa wobec wierzyciela. Dłuższy termin powinien być wyraźnie uzgodniony przez strony.
Przy terminie przekraczającym 60 dni ciężar dowodu, że nie jest on rażąco nieuczciwy, spoczywa na dłużniku. Dłużnik musi wykazać, że dłuższy termin nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.
Diagnozując termin zapłaty faktury, trzeba sprawdzić nie tylko liczbę dni wpisaną w umowie. Znaczenie ma także to, czy relacja rzeczywiście jest symetryczna oraz czy termin został wyraźnie uzgodniony. Przy dużym dłużniku i wierzycielu z sektora MŚP argument o zgodzie stron nie uchyla limitu 60 dni wynikającego z art. 7 ust. 2a.
Relacja asymetryczna: duży przedsiębiorca i MŚP
Jeżeli dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały albo średni przedsiębiorca, termin płatności nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury lub rachunku. Wynika to z art. 7 ust. 2a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
To właśnie tutaj 60 dni na płatność jest ustawowym maksimum bez wyjątkowej ścieżki uzgodnienia dłuższego terminu. Klauzula przewidująca 90 dni albo więcej nie staje się skuteczna tylko dlatego, że została zaakceptowana przez MŚP. Najpierw trzeba prawidłowo ustalić status obu stron, ponieważ od niego zależy zastosowanie limitu.
Warto również ustalić początek biegu terminu. Co do zasady jest nim doręczenie faktury lub rachunku, ale gdy dnia doręczenia nie można ustalić albo dokument otrzymano przed dostawą, znaczenie ma dzień otrzymania towaru lub usługi. Błędnie przyjęta data może zmienić ocenę, czy 60 dni już upłynęło.
Podmiot publiczny
W transakcji z podmiotem publicznym zwykły limit wynosi 30 dni od doręczenia faktury lub rachunku. Dotyczy to podmiotu publicznego niebędącego podmiotem leczniczym i wynika z art. 8 ust. 2 ustawy.
Jeżeli dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy, limit wynosi 60 dni. Nie należy więc automatycznie stosować 30 dni do każdej jednostki publicznej. Kluczowe jest ustalenie, do której z dwóch kategorii należy dłużnik w konkretnej transakcji.
Podobnie jak przy innych relacjach, termin liczy się co do zasady od doręczenia faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru albo wykonanie usługi. Wątpliwości dotyczące daty doręczenia trzeba zestawić z dokumentami potwierdzającymi przekazanie faktury i wykonanie świadczenia.
Co zrobić z nadmiernie długim terminem?
Jeżeli umowa narusza limit z art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 2a albo art. 8 ust. 2, wadliwego postanowienia nie stosuje się w jego pierwotnym brzmieniu. Zgodnie z art. 13 ust. 2 w jego miejsce wchodzi właściwy termin ustawowy: 60 dni, 60 dni, 30 dni albo — dla publicznego podmiotu leczniczego — 60 dni.
Wierzyciel powinien zatem sprawdzić cztery elementy:
- status dłużnika i wierzyciela;
- datę doręczenia faktury lub rachunku;
- postanowienie umowne dotyczące terminu;
- faktyczną datę zapłaty.
Gdy termin zapłaty przekracza 120 dni od doręczenia faktury lub rachunku i został ustalony z naruszeniem art. 7 ust. 2, wierzyciel może odstąpić od umowy albo ją wypowiedzieć, na zasadach wskazanych w art. 7 ust. 3a. Próg 120 dni nie oznacza jednak automatycznego rozwiązania każdej umowy; trzeba sprawdzić, czy spełnione są przesłanki tego przepisu.
Zatory płatnicze mogą mieć także wymiar publicznoprawny. Według UOKiK postępowanie może dotyczyć nadmiernego opóźniania, gdy w ciągu 3 kolejnych miesięcy suma wymagalnych, niespełnionych lub zapłaconych po terminie świadczeń wynosi co najmniej 2 mln zł. Zawiadomienie powinno zawierać konkretny opis sprawy oraz dokumenty potwierdzające transakcje i opóźnienia.
Ocena ważności konkretnej klauzuli wymaga analizy pełnej umowy, statusu obu stron, sposobu doręczenia faktury oraz okoliczności transakcji; ten brief nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
Najczęstsze pytania
Jaki może być najdłuższy termin płatności między firmami?
W relacji duży przedsiębiorca–MŚP maksymalnie 60 dni. Między przedsiębiorcami o porównywalnej pozycji można uzgodnić więcej niż 60 dni, ale termin musi być wyraźnie ustalony i nie może być rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.
Czy można wpisać 90 dni na zapłatę faktury?
Tak, potencjalnie w relacji symetrycznej, jeżeli strony wyraźnie to uzgodnią i termin nie będzie rażąco nieuczciwy. Nie dotyczy to relacji, w której dużym dłużnikiem jest MŚP-owy wierzyciel — tam limit wynosi 60 dni.
Jaki termin obowiązuje podmiot publiczny?
Zwykły podmiot publiczny ma limit 30 dni. Jeżeli dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy, limit wynosi 60 dni.
Co zrobić z nadmiernie długim terminem płatności?
Sprawdź status stron, datę doręczenia faktury i pełną umowę, a następnie powołaj się na właściwy przepis ustawy. Można dochodzić odsetek po ustawowym terminie, a przy spełnieniu przesłanek dotyczących zatoru płatniczego zawiadomić UOKiK.
Źródła
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — tekst jednolity — ELI / Kancelaria Sejmu, 2023, Dz.U. 2023 poz. 1790.
- Zatory płatnicze — Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 2024-2026, strona informacyjna UOKiK.
- Złóż zawiadomienie o podejrzeniu zatoru płatniczego — Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 2024-2026, strona informacyjna UOKiK.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Szukasz czegoś innego w dziale Prawo i porady prawne?
Często szukane: umowa komornik oddłużanie
